Aktualności

Dlaczego ceny odbioru odpadów znacząco rosną

data publikacji: 27/01/2020

KATEGORIA: Odpady, Środowisko

Informacje medialne końcówki ubiegłego i początku bieżącego roku zdominowały przekazy o zmianach w systemie gospodarowania odpadami, w tym o koniecznych podwyżkach opłat. W gminie Rokietnica szacujemy, że opłata powinna wzrosnąć o 73 proc. – z 15 zł na 26 zł od każdego mieszkańca. Nowa stawka ma obowiązywać od 1 marca. Podwyżki na podobnym poziomie określiło również wiele polskich miast i gmin.  W Związku Międzygminnym Selekt (obecnie 16 gmin), z którego Gmina Rokietnica wystąpiła 1 stycznia 2017 roku wraz z gminami Tarnowo Podgórne, Mosina i Luboń, wyliczono jeszcze wyższą opłatę, która oznacza wzrost aż o 107 proc. (z 13 zł do 27 zł od mieszkańca). To efekt zeszłorocznej nowelizacji Ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, ale nie tylko.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, wszystkie koszty funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi należy pokrywać wyłącznie ze środków uzyskanych z opłat od właścicieli nieruchomości, na których powstają odpady.  W przypadku Gminy Rokietnica, pozostanie przy dotychczas obowiązujących stawkach taki warunek łamie. W naszym budżecie wpływy z opłat od mieszkańców nie gwarantują bowiem całkowitego pokrycia kosztów odbioru, przeładunku, transportu i zagospodarowania odpadów, a także prowadzenia PSZOK, edukacji ekologicznej oraz administracji. Dlaczego jednak zaraz podwyżka? Czy nie prościej byłoby „zasypać” lukę między wpływami z opłaty „śmieciowej” a rzeczywistymi kosztami po prostu z innej pozycji budżetowej? No właśnie tak zrobić nie wolno. Oznaczałoby to bowiem wprost złamanie prawa, co jednoznacznie potwierdza stanowisko regionalnych izb obrachunkowych kontrolujących samorządy w zakresie wydatkowania środków publicznych.

Wysokość opłat za wywóz śmieci określają uchwały rad gmin sporządzane w oparciu o maksymalne stawki podane w ustawie. Nie znaczy to jednak, że za podwyżki należy winić wyłącznie nowelizację ustawy śmieciowej. Jak wskazuje w swoim raporcie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, gminy często mają bowiem związane ręce – jest wiele regionów w kraju, gdzie do przetargów na wywóz śmieci zgłasza się tylko jedna firma. W takiej sytuacji urzędnicy zwyczajnie nie mają wyboru i muszą zgodzić się na proponowane ceny, nawet jeśli są one zbyt wysokie.

Zdaniem UOKiK, brak konkurencji pomiędzy firmami odpowiedzialnymi za odpady to główna przyczyna podwyżek opłat za śmieci w Polsce. Problem pojawił się w wyniku zmian prawnych z 2012 r. Przed tą datą właściciel nieruchomości mógł sam wybrać firmę, która będzie odbierać od niego śmieci, jednak od 2012 r. takiej możliwości już nie ma. W efekcie zmiany wiele przedsiębiorstw zajmujących się wywozem śmieci zakończyło działalność, a te, które pozostały na rynku, mogły, przy zmniejszonej konkurencji, mocno podnieść ceny.

Główne przyczyny podwyżki opłat za śmieci Podział na 3 kolumny w pierwszej: wzrost tzw. opłaty marszałkowskiej o 263% 2017-2020 opłata marszałkowska z tytułu składowania odpadów wzrosła o 263%. O wysokości opłat decyduje Minister Środowiska Wykres, na którym zostały przedstawione stawki w latach 2017-2020 i tak: 2017 r. - 74,26 zł, 2018 r. - 140 zł, 2019 r. - 170 zł, 2020 r. - 270 zł kolumna środkowa: wzrost cen energii 52% 61%* 2018-2019 rachunki za energię elektryczną do roku 2018 wzrosły i to w sposób znaczący. 2018 - 0,22079 kWh netto 2019 - 0,34094 kWh netto Obecne koszty z ego tytułu są o ponad 50% wyższe niż w ubiegłym roku. *Średni 54% wzrost w skali całej GZM, 61% wzrost w Będzinie kolumna trzecia: Wzrost płacy minimalnej 12,5% 2017-2029 Zmieniają się koszty pracy, które wpływają na wzrost kosztów całego systemu. Wykres, na którym został przedstawiony wzrost płacy minimalnej, która wynosiła: 2017 r. - 2000 zł 2018 r. - 2100 zł 2019 r. - 2250 zł

 

 

Źródło: doba.pl

Czynnikiem istotnie wpływającym na wzrost kosztów zagospodarowania odpadów jest tzw. opłata marszałkowska. To obligatoryjna należność płacona za korzystanie ze środowiska, w tym za składowanie i magazynowanie odpadów. Wbrew nazwie jej wysokość jest ustalana Rozporządzeniem Rady Ministrów i waloryzowana przez Ministra Środowiska. Jeszcze w 2018 r. wynosiła ona 140 zł za tonę, w 2019 r. – 170 zł, a w 2020 r. już 270 zł. Ale to nie koniec. Do tego dochodzi inflacja, wzrost cen za prąd, a od 2020 roku kolejny wzrost płacy minimalnej, co przełoży się automatycznie na wzrost cen usług.

Uchwalona w lipcu 2019 r. nowa ustawa śmieciowa (formalnie: ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach) weszła w życie 6 września ubiegłego roku i wprowadziła szereg obostrzeń. W myśl znowelizowanych przepisów osoby, które nie segregują odpadów, zapłacą za wywóz śmieci od dwóch do czterech razy więcej niż osoby segregujące. Tak wysoka opłata ma pełnić funkcję „straszaka” i zmotywować mieszkańców do segregowania odpadów. Takie sytuacje będą zgłaszać pracownicy firmy, która zajmuje się wywozem odpadów (w gminie Rokietnica dzieje się to już zresztą obecnie i jest realizowane przez Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Sp. z o.o. w Bytkowie). Będą oni sprawdzać m.in. nie tylko to, czy mieszkańcy faktycznie segregują odpady, ale również czy robią to prawidłowo – z podziałem na pięć frakcji: papier, szkło, tworzywa sztuczne i metale, bioodpady i odpady zmieszane. Wynika to z obowiązku osiągnięcia przez nasz kraj w 2020 roku 50-procentowego poziomu odpadów podlegających recyklingowi. Obecnie ten wskaźnik wynosi tylko 30 proc. Na „taryfę ulgową” nie ma co liczyć. Wymagania UE dotyczące odpadów nadających się do przeróbki i ponownego użycia, będą w kolejnych latach coraz większe. Obecnie obowiązująca w gminie Rokietnica podwyższona opłata od mieszkańca, który niewłaściwie segreguje odpady lub nie czyni tego wcale, wynosi 45 zł. Od 1 marca ma wzrosnąć do 52 zł.

Bardzo ważną przyczyną podwyżek opłat są jednak głównie coraz wyższe koszty gospodarowania odpadami. Gminy muszą się mierzyć m.in. z podwyższonymi kosztami zagospodarowania odpadów w Instalacjach Komunalnych i bardziej kosztownym procesem odbioru śmieci (m.in. obowiązek segregacji na więcej frakcji niż kiedyś). Również błędy popełniane przez mieszkańców przy segregacji oznaczają dla gmin dodatkowe wydatki. W efekcie nawet gminy, które długo opierały się podwyżkom, musiały w końcu je wprowadzić.

Należy też zauważyć, że z roku na rok wszyscy generujemy coraz więcej odpadów. Średnia ich ilość w gminie Rokietnica w latach 2017 – 2019 kształtowała się następująco:

rok Średnia ilość odpadów
(kg) / mieszkańca / rok
2017 369
2018 383
2019 405

Wzrost ilości odpadów to najbardziej bezpośrednia przyczyna wzrostu cen odbioru odpadów z naszych gospodarstw domowych. Należy pamiętać, że im więcej śmieci produkujemy, tym więcej gmina musi zapłacić za ich odbiór i zagospodarowanie. I dodatkowo – im więcej nieprawidłowości w segregowaniu, tym wyższe koszty.

Wykres przedstawiający kwotę brutto zagospodarowania 1 Mg odpadów zmieszanych a stawka opłaty W styczniu 2017 r. stawka wynosiła 252,72 zł, kwietniu 2017 r. - 274,32 zł, lipcu 2017 r. - 320,76 zł, styczniu 2018 r. - 320,76 zł, marcu 2018 r. - 394,2 zł, styczniu 2019 r. - 446,04 zł, lutym 2019 r. - 462,24 zł, marcu 2019 r. - 451,44 zł, maju 2019 r. - 447,12 zł, czerwcu 2019 r. - 443,88 zł, lipcu 2019 r. - 442,8 zł, sierpniu 2019 r. - 410,4 zł, wrześniu 2019 r. - 406,08 zł, październiku 2019 r. - 403,92 zł, listopadzie 2019 r. - 435,24 zł, grudniu 474,12 zł, styczniu 2020 r. - 473,04 zł, lutym 2020 r. - 486 zł, marcu 2020 r. - 486 zł

Z całą pewnością przyczyną rosnących kosztów zagospodarowania odpadów jest również fakt, iż na terenie gminy Rokietnica nie znajduje się żadna instalacja komunalna, kompostownia, sortownia odpadów, czy choćby punkt przeładunkowy. Z tego względu wszystkie wyprodukowane przez mieszkańców odpady należy wywieźć i zagospodarować poza terenem gminy Rokietnica. Oczywiście generuje to dodatkowe koszty.

Wykres, na którym przedstawiono szacunkowe składowe stawki opłaty dla mieszkańca za miesiąc w 2020 r. Edukacja EKO - 0,23 zł administracja UG - 0,69 zł PSZOK - 0,24 zł transport - 0,42 zł przeładunek - 1,17 zł odbiór PUK - 6,99 zł segregacja - 3,17 zł BIO - 1,69 zł zmieszane - 11,36 zł łącznie 25,96 zł

Przyczyn podwyżek opłat za śmieci jest oczywiście więcej. UOKiK podaje np., że duży wpływ na wzrost kosztów gospodarki odpadami miała zmiana polityki Chin w kwestii importu śmieci z zagranicy. Kiedy kraj, który przedtem był największym importerem odpadów plastikowych i papierowych, nagle przestał je przyjmować, ceny składowania śmieci w Europie gwałtownie wzrosły.

Poniżej przedstawiamy, jak kształtowała się cena zagospodarowania 1 Mg papieru, plastiku i szkła od 2017 r. w gminie Rokietnica. Jak widać, jeszcze w 2018 r. za segregowany papier czy plastik, można było uzyskać środki finansowe. Obecnie za ich zagospodarowanie trzeba zapłacić.

Wykres przedstawiający cenę zagospodarowania 1 Mg papieru, plastiku i szkła w latach 2017-2020. Wynika z niego, że cena papieru z 150 zł w 2017 r. gwałtownie spadła w 2018 r. i w 2020 wynosi -200 zł. Podobnie wygląda sytuacja z plastikiem, którego cena z ok. 70 zł w 2017 r. gwałtownie spadła w 2018 r. i w 2020 r. wynosi -400 zł. Cena szkła utrzymywała się na względnie stałym poziomie 0-40 zł od 2017 r., a w 2020 r. jej cena wzrosła do ok. 100 zł

Źródło danych UOKiK: „Raport z badania rynku usług związanych z gospodarowaniem odpadami komunalnymi w gminach miejskich w latach 2014-2019″.

Uchwała w sprawie nowej stawki została przyjęta przez Radę Gminy Rokietnica 27 stycznia br. podczas sesji. Realnym terminem, od którego mogłaby obowiązywać, jest 1 marca 2020 r. Jest to podyktowane koniecznością opublikowania treści uchwały w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego.

O zmianie stawki opłaty mieszkańcy zostaną poinformowani poprzez zawiadomienie, przesłane pocztą tradycyjną. Jednocześnie informujemy, że zmiana ta nie wymaga korekty deklaracji, a obecne numery kont do opłat nie ulegają zmianie.

oprac. Katarzyna Lokke
Kierownik Referatu Ochrony Środowiska UG Rokietnica

Mapa – wyszukiwanie adresów

NEWSLETTER

Dowiedz się pierwszy o nadchodzących imprezach kulturalnych
i wydarzeniach z życia Gminy Rokietnica!