Inwazyjne gatunki obce – co powinien wiedzieć każdy mieszkaniec?
Inwazyjne gatunki obce (IGO) stanowią coraz większe zagrożenie dla rodzimej przyrody. Mogą wypierać rodzime gatunki roślin i zwierząt, zmieniać funkcjonowanie ekosystemów, a w niektórych przypadkach wpływać również na zdrowie ludzi czy gospodarkę. Dlatego tak ważne jest szybkie reagowanie na ich pojawienie się w środowisku.
Aktualne wykazy inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Unii Europejskiej lub Polski określają przepisy prawa. Listę można sprawdzić na stronie Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska.
Zauważyłeś IGO? Zgłoś to do gminy
Każdy, kto stwierdzi obecność w środowisku gatunku objętego przepisami dotyczącymi IGO, ma obowiązek niezwłocznie zgłosić ten fakt Wójtowi.
Zgłoszenie można złożyć w formie papierowej lub elektronicznej.
W zgłoszeniu należy podać:
- swoje imię i nazwisko oraz dane kontaktowe,
- nazwę stwierdzonego gatunku,
- liczbę okazów lub powierzchnię zajmowaną przez rośliny,
- dokładne miejsce i datę stwierdzenia,
- fotografię potwierdzającą obecność gatunku.
Zdjęcie jest szczególnie pomocne, ponieważ pozwala zweryfikować, czy zgłoszenie dotyczy właściwego gatunku.
Co dzieje się po zgłoszeniu?
Po otrzymaniu zgłoszenia gmina sprawdza jego kompletność, a następnie przekazuje informację właściwemu organowi ochrony środowiska. Stanowisko IGO jest wprowadzane do Centralnego Rejestru Danych o IGO.
Następnie ustalany jest podmiot władający nieruchomością odpowiedzialny za przeprowadzenie odpowiednich działań zaradczych. Obowiązek przeprowadzenia działań spoczywa na władającym nieruchomością.
Jak można zwalczać IGO?
Sposób działania zależy od gatunku, wielkości i charakteru stanowiska oraz zagrożenia, jakie powoduje ono dla środowiska.
W przypadku roślin możliwe są m.in. działania takie jak wykopywanie, wyrywanie, koszenie, ścinanie, uszkadzanie czy zbieranie części roślin zdolnych do rozmnażania. W określonych przypadkach mogą być również stosowane inne metody, w tym środki chemiczne dopuszczone przepisami.
Celem działań może być:
eliminacja – całkowite i trwałe usunięcie populacji,
kontrola – ograniczenie jej liczebności i negatywnego wpływu,
lub izolacja – ograniczenie możliwości dalszego rozprzestrzeniania się.
Najlepszym rozwiązaniem z punktu widzenia ochrony rodzimej przyrody jest możliwie szybka eliminacja IGO. Nie zawsze jest to jednak możliwe – szczególnie w przypadku dużych, wieloletnich stanowisk, np. takich, które pozostawiły w glebie znaczny bank nasion lub rozbudowany system korzeni/kłączy.
Dlaczego liczy się czas?
W przypadku inwazyjnych gatunków obcych szybkość reakcji ma ogromne znaczenie. Im wcześniej zostanie wykryte nowe stanowisko, tym większa szansa na skuteczne ograniczenie lub całkowite usunięcie populacji.
Co może zrobić mieszkaniec?
Najważniejsze jest rozpoznawanie problemu i reagowanie.
Jeżeli zauważysz gatunek, który może być inwazyjnym gatunkiem obcym, nie podejmuj pochopnie działań na własną rękę. W pierwszej kolejności warto sprawdzić, czy znajduje się on na obowiązujących wykazach IGO, a następnie przekazać informację do właściwej gminy.
Pamiętaj również, że sposób zwalczania IGO powinien być dobrany do biologii konkretnego gatunku. Nieprawidłowe usunięcie rośliny może w niektórych przypadkach zamiast pomóc doprowadzić do jej dalszego rozprzestrzeniania.
Reagujmy odpowiedzialnie – szybkie zgłoszenie może pomóc ograniczyć rozprzestrzenianie się inwazyjnych gatunków obcych i chronić rodzime środowisko.
Więcej informacji
Więcej informacji, aktualne wykazy gatunków oraz materiały dotyczące ich zwalczania można znaleźć na stronie Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska.
Plakaty, podsumowania, prezentacje, fimiki i inne materiały o IGO.
Artykuł przygotowała Aleksandra Sulejewska – Referat Ochrony Środowiska Urzędu Gminy Rokietnica, na podstawie materiałów przekazanych od Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska.
