Wino cudowny trunek

Temat nie tylko na karnawał

Wino było napojem Bogów, wino pił Chrystus, starożytni Rzymianie mawiali: in vino veritas.
Publikacja niniejszego artykułu i kolejnych, traktujących o zdrowiu, dietetyce i kosmetologii jest wynikiem nawiązania współpracy Akademii Wieku Dostojnego z Wyższą Szkołą Zdrowia, Urody i Edukacji w Poznaniu.
WSZUiE jest najstarszą i najlepszą  w poznańskim środowisku akademickim Wyższą Szkołą Zawodową kształcącą kosmetologów i dietetyków. Zamieszczony poniżej artykuł jest streszczeniem pracy licencjackiej pani Natalii Przydatek, która ukończyła studia w 2010 r. Promotorem tejże pracy jest dr n. farm. Dorota Patkowska, st. wykładowca WSZUiE, która na prośbę AWD ten artykuł przygotowała dla „Rokickich Wiadomości”.
Zapraszam zatem do lektury arcyciekawego opracowania traktującego wino jako: napój, lekarstwo i kosmetyk oraz na dyskusję 6. marca godz.17.30 do świetlicy sołeckiej w Krzyszkowie podczas następnego spotkania członków i sympatyków AWD.

Wino jako lekarstwo

Od tysiącleci leczniczy potencjał wina nie jest kwestionowany. Największy lekarz starożytności, twórca medycyny, Hipokrates (460 – ok.377 p.n.e.) pisał o winie: „Wino jest czymś cudownie odpowiednim dla człowieka zarówno w zdrowiu, jak i w chorobie; należy je podawać stosownie i z odpowiednią miarą, zależnie od indywidualnej konstytucji każdego”. Na przestrzeni dziejów wino było cenionym lekiem, choć wiara w jego siłę była oparta na intuicji, a nie na wiedzy medycznej. Dopiero w ostatnich dziesięcioleciach XX wieku zarówno w badaniach epidemiologicznych jak i analitycznych udowodniono, że to w co wierzyli starożytni, w odniesieniu do wina, jest prawdą.

Francuski paradoks
 
W krajach wysoko uprzemysłowionych społeczeństwa bardzo często zapadają na różne choroby cywilizacyjne.
Na podstawie analiz statystyki umieralności wykazano dużą rozbieżność między krajami zachodnimi, z których szczególnie wyróżniała się Francja. W tym kraju częstotliwość zawałów serca wśród przypadków zgonu była nawet o 36 do 56 % niższa niż w Stanach Zjednoczonych.
Tak zaskakujące wyniki mogły zostać nazwane jedynie zjawiskiem paradoksalnym, tym bardziej iż już wcześniej był znany fakt, iż przeciętne spożycie tłuszczów, będących jednym z głównych przyczyn chorób sercowo- naczyniowych we Francji jest równie duże jak w innych krajach zachodnich, a jednak zapadalność na zawał serca jest o wiele mniejsza. W wyniku badań okazało się, że przyczyną jest spożycie wina, które we Francji, w porównaniu z innymi krajami rozwiniętymi jest o wiele wyższe. Dalsze wyniki wykazały, że we wszystkich krajach basenu Morza Śródziemnomorskiego, gdzie spożycie wina jest bardzo duże, poziom ryzyka chorób sercowo – naczyniowych jest bardzo niski. A zatem wino zawiera jakiś czynnik ochronny. Jaki?

Cudowne właściwości polifenoli

Wino jest napojem o bardzo złożonym składzie, które zawiera kilka tysięcy związków fitochemicznych. Najważniejszymi składnikami wina są polifenole i to właśnie im trunek zawdzięcza swe lecznicze właściwości. W jednym litrze wina może znajdować się do 2 gramów tych związków. Do najważniejszych polifenoli występujących w winie zaliczamy: flawonoidy, antocyjany, garbniki, resweratrol i kwas elagowy. Występują one w skórce winogron, w nasionach oraz w szypułkach.
 
Antyoksydacyjna skarbnica

Polifenole wykazują działanie przeciwutleniające – zmiatają wolne rodniki i reaktywne formy tlenu. Są one lepszymi antyoksydantami (przeciwutleniaczami) niż witaminy A, C czy E. Chronią materiał genetyczny, enzymy, a także lipidy błon komórkowych przed utlenianiem. Działają one również przeciwzapalnie, przeciwobrzękowo (poprzez uszczelnianie naczyń krwionośnych), przeciwstarzeniowo, przeciwnowotworowo, bakteriobójczo, grzybobójczo, przeciwwirusowo.
Antocyjany są polifenolowymi barwnikami roślinnymi. To one są odpowiedzialne za kolor skórek winogron od czerwonego do ciemnoniebieskiego. Nadają też piękny kolor czerwonemu winu.

Resweratrol - nadzieja na zdrowsze i dłuższe życie

Wydaje się, że jest on jedną z kluczowych substancji odpowiedzialnych za prozdrowotne – kardioochronne i przeciwnowotworowe - właściwości czerwonego wina.
W winorośli pełni funkcję ochronną przed atakiem pasożytów. Występuje on w skórkach winogron. Okazało się, że szczepy winne, które rosną w klimacie bardziej umiarkowanym i deszczowym zawierają więcej resweratrolu ponieważ są bardziej narażone na inwazję mikroorganizmów. I tak np. dużą ilość resweratrolu zawierają szczepy pinot noir z Burgundii (10 mg/l lub więcej). Przeciętna zawartość resweratrolu w winie jest niewielka i wynosi od 1-7 mg/l. Za to siła jego działania jest bardzo duża. A nadto nie znaleziono resweratrolu w tych ilościach w żadnych innych napojach ani pożywieniu konsumowanym przez ludzi. Wykazuje on działanie przeciwutleniające. Jako antyoksydant hamuje on utlenianie „złego” cholesterolu LDL. Przeciwdziała zlepianiu się płytek krwi. Udowodniono również jego właściwości przeciwnowotworowe. Jest aktywatorem białka odpowiedzialnego za wydłużanie życia komórek stąd nadzieja na wydłużenie życia ludzkiego.

Wino - źródłem wielu substancji odżywczych

Wino poza polifenolami jest także skarbnicą wielu innych substancji odżywczych. Jest źródłem zarówno mikroelementów (m.in. zawiera żelazo, miedź, cynk, mangan), jak i makroelementów, m.in. wapnia, magnezu, sodu, potasu i fosforu. Zawiera ono także witaminy z grupy B. W winie znajdują się również kwasy organiczne. To właśnie im trunek zawdzięcza niskie pH wynoszące między 2 - 3, zbliżone do pH kwasu soku żołądkowego. Kwas winowy występujący w winie podobnie jak i większość polifenoli posiada działanie antyoksydacyjne. Kwasy ułatwiają trawienie białek pokarmowych, przede wszystkim mięs. Zaskakujący dla wielu jest również fakt, iż wino jest źródłem kwasu acetylosalicylowego potocznie zwanego aspiryną. Wykorzystuje się ją w profilaktyce chorób naczyniowo – sercowych, zapobiegając nawrotom zawałów serca i zakrzepicy. Aspiryna hamuje agregację płytek krwi i ma właściwości rozkurczowe.

Alkohol a zdrowie

No i dotarliśmy do budzącego zawsze wiele kontrowersji składnika wina jakim jest alkohol. Okazało się, że jedynie jego połączenie z innymi składnikami wina ma tak korzystny wpływ na organizm. Alkohol jest przykładem obosiecznego narzędzia. Pity w nadmiarze szkodzi i podwyższa ryzyko wystąpienia licznych typów raka. Z kolei umiarkowane i umiejętne spożycie alkoholu, a przede wszystkim wina, pozwala skorzystać z jego dobroczynnego działania. Przyjmuje się, że dzienna norma pitego alkoholu w postaci wina może wynosić 20 – 30 g dla mężczyzn i połowę tej ilości dla kobiet. Alkohol metabolizowany jest w żołądku i wątrobie człowieka. Kobiety mają mniej enzymu rozkładającego alkohol w żołądku i dlatego są bardziej wrażliwe na jego działanie niż mężczyźni. Ponieważ kieliszek wina zawiera ok. 10g alkoholu , dzienna norma pitego alkoholu w postaci wina odpowiada 1 – 3 kieliszkom. U pijących od 2 – 3 kieliszków wina dziennie stwierdzono najniższe ryzyko występowania chorób sercowo – naczyniowych.

Dlaczego wino czerwone jest zdrowsze od białego?

Wino czerwone uzyskuje się przez fermentację całych gron łącznie ze skórkami i pestkami. Przy produkcji wina białego oddziela się dość szybko skórki i pestki od miąższu i tylko sok ulega fermentacji. Nieraz biorą udział w tym procesie skórki winogron białych. Ciekawostka: zarówno miąższ winogron ciemnych jak i białych jest przeźroczysty.
Polifenole zawarte są w skórkach winogron, pestkach i szypułkach. Bardzo dobrze rozpuszczają się w alkoholu. W czasie długiej maceracji i fermentacji alkohol ekstrahuje polifenole i umożliwia im pojawienie się w winie. Wino czerwone zawdzięcza swój kolor antocyjanom, natomiast w winie białym zabarwienie cytrynowożółte lub złociste nadają flawony – barwniki żółte, należące do flawonoidów. Polifenole w głównej mierze odpowiedzialne są za dobroczynne właściwości wina.
 rysunek 4

Korzyści płynące z picia wina

Optymalne rezultaty zdrowotne otrzymuje się kiedy wino pite jest regularnie każdego dnia, najlepiej podczas posiłku, w umiarkowanych ilościach dla pań jednego, a dla panów dwóch kieliszków dziennie.
Wino zmniejsza ryzyko chorób układu sercowo – naczyniowego, działa przeciwnowotworowo, wykazuje właściwości bakteriobójcze, antywirusowe. i antyalergiczne Dzięki właściwościom przeciwutleniającym opóźnia proces starzenia się, działa przeciwzapalnie, zapobiega powstawaniu zaćmy, obniża ryzyko zachorowania na chorobę Alzheimera. Wino wspomaga trawienie, poprawia samopoczucie oraz działa antydepresyjnie i uspokajająco.
Należy pamiętać o tym ,że samo picie wina nie wystarczy. Powinno ono łączyć się ze zdrowym odżywianiem i dietą najlepiej śródziemnomorską, obfitującą w warzywa i owoce, a unikającą tłuszczów nasyconych i cukrów prostych. W ramach takiej diety 1 – 2 lampek wina dziennie wystarcza, by zapobiec chorobom sercowo – naczyniowym oraz wystąpieniu raka.

Wykorzystanie wina w kosmetyce

Wino, będące bogactwem wielu pozytywnie wpływających na organizm substancji, znalazło swoje zastosowanie także w kosmetyce i kosmetologii. Potężne firmy kosmetyczne rozpoczęły produkcję preparatów na bazie winogron i wina, które cieszą się dużą popularnością. Tak narodził się nurt zwany winoterapia, czyli wykorzystywanie kosmetyków na bazie winogron i wina w profesjonalnych zabiegach wykonywanych w ośrodkach Spa oraz nowoczesnych salonach odnowy biologicznej. W ośrodkach tych można dodatkowo skorzystać z kąpieli w winie.
W zabiegach odmładzająco - upiększających stosowanych w gabinetach kosmetycznych i w zaciszu domowym znalazły zastosowanie kosmetyki produkowane na bazie ekstraktów z pestek winogronowych, olejków eterycznych, moszczu oraz win wysokiej jakości. Maseczki oraz kremy tworzone na bazie wina mają działanie ujędrniające, ściągające, regenerujące, dezynfekujące. Przykładem może być maska do ciała Czerwone Wino firmy Bielenda, balsam regenerujący z wyciągiem z czerwonego wina firmy Lirene oraz wiele innych kosmetyków.